|
ISO 9001:2000 VE YAZILIM SEKTÖRÜNDEKİ UYGULAMALARI Yazılım
sektöründe kalite uygulamaları, etkili bir süreç yaklaşımıyla, yazılımın
tasarımı, geliştirilmesi, üretimi, yüklenmesi, işletimi, bakımı ve yönetilmesi
konusundaki faaliyetleri içermektedir. Firma, ISO 9001:2000 gereklerini bünyesinde
tam ve etkili bir şekilde uyguladığında, yukarıda belirtilen özellikleri
kapsayan bir kalite yönetim sistemine sahip olabilecektir. ISO
9001:2000 revizyonunun yayınlanmasından önce, kalite sistemlerini ISO
9001:1994 revizyonunu kullanarak kuran ve uygulayan yazılım firmaları, bu
standardın daha çok imalat sektörüne uygun olması ve yazılım süreçlerini
tam olarak karşılayamaması nedeniyle zorluklar çekmiş ve sistemin
gereklerinin büyük bir bölümünü tam olarak karşılayamamışlardır.
Bu tip firmalarda her ne kadar bir kalite sistemi kurulmuş olsa dahi, yazılım
sektöründeki farklılıklar nedeniyle birçok nokta açıkta kalmış ve
sistem kurgulamada yetersizlikler ön plana çıkmıştır. Fakat ISO
9001:2000 versiyonunun daha jenerik olması ve özellikle yazılım sektörü
için esneklikler getirmesi, yazılım sektöründe kalite yönetim sistemi
kurgusu için büyük kolaylıklar getirmiştir. ISO /IEC 12207 ve SPICE
gibi yazılım geliştirme standartlarının yazılım süreç modelleri çerçevesindeki
yaklaşımı, bu sektöründe ISO 9001:2000 süreç kurgusu için önemli
kaynaklar olarak kullanılabilmektedir. Yazılım
sektörü, genel olarak diğer sektörlerden oldukça farklı bir yapıya
sahiptir. Tasarım işlemleri, imalat sektörlerinde oldukça az ve özel
bir yapı teşkil ederken, yazılım sektöründe en önemli konuyu oluşturmaktadır.
Yazılım geliştirme tamamıyla bir tasarım olayıdır. İmalat sektörlerinde
birincil nokta üretim fonksiyonu iken, yazılım sektöründe birincil
konuyu tasarım fonksiyonu almaktadır. Bu yüzden, yazılım sektöründe
kurulacak kalite yönetim sistemlerinde temel yapı taşını tasarım işlemleri
oluşturmaktadır. Yazılım
sektörü için üretim; uygulanabilir kodların disket, CD v.b. malzemelere
kopyalanmasıdır. Fakat en önemli konu olan tasarım, yazılımın müşteriye
tesliminden sonrasını da kapsayacak şekilde, yazılımın tüm geliştirme
aşamalarında yapılan faaliyetleri kapsamaktadır. Oysa imalat sektöründe,
üretimi yapılan ürün, müşteriye son haliyle sunulan yapıdadır. Bu şekilde
düşünüldüğünde, yazılım geliştirmede kalite yönetim sistemi
kurarken tasarım konusuna odaklanmak en önemli husus haline gelmektedir. Yazılım
sektöründe, yazılımın tüm fonksiyonlarının tek tek ele alınarak
incelenmesi gerekliliği nedeniyle fonksiyonellik önemli bir boyut taşırken,
bu durum imalat sektöründe çok az ve önemsiz bir yer tutar. İmalat sektöründe
üretimde kullanılan cihazlar, üretim kalitesine ileri boyutta etki
eden etmenlerdir. Üretim süreçlerinde birden çok ekipman, farklı bilgi
ve deneyimlerdeki işçiler tarafından kullanılmaktadır. Üretim sırasında
bu ekipmanların doğru ve verimli çalıştığının kontrolü ürün
kalitesi için önemli bir etkendir. Oysa yazılım sektöründe üretimi
gerçekleştirmede en önemli kaynak insandır. Bu yüzden, yazılım geliştirmede
insan faktörü önemli bir boyutta düşünülmelidir. Yani bir bakıma,
imalat sektöründe ürünü ortaya çıkarmada cihazların kontrolü ön
plandaysa, yazılım üretmede de personelin beyin gücünün kontrolü ve
yeterliliği ön planda olmak zorundadır. Bu boyutta düşünüldüğünde,
imalat sektörüyle yazılım sektörü arasındaki bir diğer fark ortaya
çıkmaktadır. Yazılımı gerçekleştiren personelin, beyin gücünün
etkin kullanılması için gerekli olan tüm faktörler (motivasyon, çalışma
ortamı, imkanlar, techizat v.b.) etkin bir kalite yönetim sistemi için ön
planla tutulması gereken temel kavramlardır. ISO 9001:1994 revizyonu,
insan ve iletişim faktörlerine
daha az önem verirken, geliştirilen revizyon (ISO 9001:2000), bu yapıyı
çok daha etkili kullanılabilir ve anlaşılır hale gelmiştir. Yazılım
sektöründeki artacak kalite yönetimi uygulamalarıyla bu konu daha önemli
bir hale gelecektir. ISO
9001:2000 kalite yönetim standardı, etkili bir kalite sistemi oluşturmak
isteyen yazılım firmaları için oldukça yeterli bir standarttır.
Bununla birlikte, sistem süreç kurgusunun kabul görmüş diğer yazılım
geliştirme standartlarından yararlanılarak gerçekleştirilmesi, sistemin
sürekliliği için önemli bir etken olacaktır. C.
ÖCAL FİDANBOY Kim.Yük.Müh./
Kalite Yönetim Uzmanı/ TÜBİTAK
(Yazar hakkında:
C. Öcal FİDANBOY, 1972 yılında Ankara’da doğdu. Hacettepe Üniversitesi
Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü’nde yüksek lisans
eğitimini tamamladı. Üniversite eğitiminin ardından bir çok firmada
Kalite Uzmanı olarak görev yaptı. Çalışmalarını son yıllarda yazılım
kalitesi üzerine yoğunlaştıran FİDANBOY, şu anda “TÜBİTAK-UEKAE-Yazılım
Geliştirme Bölümü”nde Yazılım Kalite Uzmanı olarak görev yapmaktır.
)
|