|
LOJİSTİK’TE
POSTPONEMENT (GECİKTİRME) En
çarpıcı uygulamasını bilgisayar sektöründe gördüğümüz,
lojistik iyileştirme yöntemlerinin birinden bahsetmek istiyorum. Bu sektörde
usd bazında satış fiyatlarında sürekli bir gerileme olduğundan, her
yıl süreçlerde iyileştirme yapmak zorunluluk halini almaktadır.
Bilgisayar sektöründe başarı ile uygulanan geciktirme projesi daha
sonra birçok sanayi dalında da kullanılır hale gelmiştir. Konunun
ana felsefesi son montajı, son imalatı, paketlemeyi müşteriye en yakın
yerde yapmaktır. Bu suretle değişik değişik paketlenmiş malzemelerin
nakliyeleri yerine toptan bir ara mamul sevkiyatı olmaktadır. Ayrıca müşteriye
yakın konumda olunduğu için klasik yönteme göre çok daha az bir stok
maliyeti ile istenen mamullerin müşteriye ulaştırılması süresi
radikal şekilde kısalmaktadır. Konu
ile ilgili Bilgisayar, otomotiv ve kimya sektöründen örnekler vermeye
çalışacağım. Bilgisayar
sektörünün uzun zamandır kullandığı bu yöntemden önce ana üretici
firmalar (PC leri çok yüksek fiyatlardan aldığımız dönemler) müşterilerin
ihtiyacı olan bilgisayarları mağazalarına koyarlar ve bunları
satarlardı.O sıralarda hangi modele daha çok talep varsa o modelden
daha çok stok bulundurulur ve müşteriye yok satılmazdı. Rekabetin
artması, fiyatların düşmesi ile yeni yöntemler aranmaya başlandı.
Buna göre bilgisayarı oluşturan ana standart parçalar topluca kullanıcılara
yakın bölge depolarına gönderildi ve burada son montajları ve
paketlemeleri yine müşterinin taleplerine göre gerçekleştirildi.
Bunun bir adım ötesinde ise kullanılacak parçalar için
ana üreticilere sipariş verilmesi
ve mal çekişleri büyük bayiler tarafından gerçekleştirildi. Montajlar yapıldıktan sonra da son
kalite kontrol online olarak merkeze bağlanarak gerçekleştirildi. Günümüzde
bu sistem bilgisayar sektöründe yoğun olarak kullanılmaktadır. Hatta
o kadar ilerlemiş firmalar vardır ki, hiçbir üretimi kendisi
yapmamakta sadece piyasaya yerleştirdiği markasını satmaktadır.
Bizler kullanıcı olarak sonuçta firma kurumsal kimliğini yansıtan
paketlerle bilgisayarlarımızı almaktayız fakat oluşturan parçalar başka
başka yerlerden toparlanıp gelmektedir. Otomotiv
alanında da geciktirme yöntemi kullanım alanları fazladır. En basit
örneğiyle, bir otomobil tamponu ithal edilecektir. Bu tamponu bitmiş ürün
olarak gözümüzün önüne getirelim, bir konteynere ya da tıra çok sınırlı
sayıda sığdırabiliriz.
Bir de bu tamponu oluşturan üç parçanın ve iki bağlantı noktasının
demonte olarak geldiğini düşünelim. Nakliye sırasında bir avantaj
elde edebileceğimizi rahatlıkla söyleyebiliriz. Gelen demonte tampon
uygun şartlar sağlanarak bir lojistik firması tarafından belirtilecek
standartlarda monte edilerek kullanıcıya ulaştırılabilir. Örneğimizi
bir şaft olarak düşünelim.Yüzlerce çeşit şaftın arasında önemli
ayırıcılardan biri şaftın boyudur. Şaftın boyunun sabit olduğunu düşünürsek
ürün çeşidinin düştüğünü göreceğiz. Şaftların kalınlıkları
itibarı ile ve bir uçlarının kaynatılıp diğer uçlarının açık bırakıldığı
halde müşteriye (örneğin Avrupa’ya ) sevk edildiğini düşünelim.
Müşteriden bir talep geldi ve siparişe göre bu kalınlıktaki şafttan
şu uzunlukta istendi. Firmanın yapması gereken sadece şaftın boyunu
istenen ölçüde kesmek ve diğer ucunu kaynatmaktır. Bu yöntemde de
stok maliyetlerinin dramatik olarak azaldığı ve müşteriye mal tedarik
sürelerinin önceki sistemle kıyas edilemeyecek ölçüde düştüğü görülecektir. Son
örnek sektürümüz ise kimya. Örneğimiz boya olsun. Şu anki
uygulamada boya bir fabrikada üretiliyor, paketleme ve paletleme işleminden
sonra müşterilere ya da bayi depolarına sevkiyatı gerçekleştiriliyor.
Geciktirmeye uyarladığımızda görülen uygulamalarda, boyayı oluşturan
renk karışımları tanker ile müşteri yakınlarında tanklara boşaltılmakta
ve paketleme, işlemleri buralarda müşteri renk taleplerine göre yapılmaktadır.
Burada en büyük kazanç olarak parsiyel kara nakliyesinden kaçınmak, (ölçek
ekonomisi) müşteri taleplerine daha kısa sürede yanıt vermek,
talepteki dalgalanmalara elde son mamül stoku ile yakalanmamak ya da yok
satmamak söylenebilir. Sonuç
olarak; postponement yani geciktirme,
yurtdışında uygulamasına sık rastlanan, örneklerinin kolaylıkla
çoğaltılabileceği hemen her sektör için uygulanabilecek bir yöntemdir. Gürcan Çelik
|