|
PROJE
EKİBİNİN OLUŞUMU
VE GELİŞİMİ
AŞAMALARI TUCKMAN MODELİ
Proje
yöneticisi, C. Kormanski tarafından tanımlanan “Tuckman modeli” adı
ile bilinen grup dinamikleri yöntemi ile ekibine bilinçle yaklaşabilir
ve uygun liderlik tarzını uygulayabilir. Bu modelde grup dinamikleri 5 sırada
incelenebilir. Grubun olgunluk seviyesi, görevler ve davranış ilişkisine
göre değerlendirilerek grup
performansı aşamalara bölünür. Oluşum
(forming) Grubun
girdiği ilk aşamadır. Grup üyeleri birbirleri ile tanışırlar,
projenin genel amacını ve ekip yapısının nasıl olacağını öğrenirler.
Bu aşamada, proje yöneticisinin amacı, ekip üyelerinin, proje örgütü,
iletişim yapısı ve temel sorumluluklarını anlamalarını sağlamaktır. Proje
yöneticisi basit ekip oluşturma aktiviteleri düzenleyebilir. Karışma
(storming) Ekip
hızla,, basit görevler için verilen duygusal yanıtların ve grup içi
çelişkilerin ortaya çıktığı karışma aşamasına girer. Karışma
davranışları ekip üyelerinin verilen görevleri anlamaya başlamaları
ve proje liderlik yapısını sınadıkları tipik bir dönemdir. En çok
görülen tepkilerin nedenleri, görevin büyüklüğü, verilen zamanın
az olduğunun düşünülmesi ve bu aşamaya kadar yapılmış olan
planlama ve izleme çalışmalarının göreceli olarak az olmasıdır. Proje
yöneticisinin görevi bu normal aşamanın geçirilmesinde ekip üyelerine
yardım etmek ve çelişkilerin kabul edilebilir bir düzeyde çözümlenmesini
sağlamaktır. Düzenlenme
(norming) Bu dönemin
özelliği, görevlerle ilgili düşüncelerin açıkça ifade edilmesi,
iletişimin düzenli olması, ekip üyelerinin daha işbirlikçi olmaları
ve uyum göstermeleri ile tanımlanır. Bu safhada ekip, ekip üyelerinin
performanslarından beklenenleri oluşturur ve bireyler ekip içindeki gerçek
rollarini tanımlarlar. Proje
yöneticisi, bilginin etkin biçimde dağıtılmasını özendirerek ve
ekip içinde birlik, yüksek moral ve üretkenliğin artırılmasını sağlayarak
çok etkin olur. Çalışma
(performing) Ekip,
beklentileri yerine getirmek için çalışır. Ortaya çıkan sorunlar ve
çelişkiler normal seviyelerdedir. Ekip gerekli teknikleri ve prosedürleri
kullanarak bunları halletmek için çalışır. Ekip üyeleri bağımsız
hale gelirler ve işlevsel ilişkiler bu durumu devam ettirir. Bu aşamada,
proje yöneticisinin ana rolü, ekip performansını ve birbirleri ile
etkileşimlerini kolaylaştırmak ve sorunlar çıktıkça çözmektir. Çözülme
(adjourning) Hem
en kolay, hem de en zor aşamadır. Projenin sonunda ulaşılan yüksek
performans seviyeleri çok büyük kişisel tatmin verir. Bu durumda, sıkı
çalışma temposu ve yoğun katılımın ardından gelen çözülme ile büyük
bir boşluk duygusu ve bir sonraki proje için endişe oluşabilir. Proje
yöneticisi, olumlu bir ortamın yaşanması için uğraş vermelidir.
Ekip ve ekip üyelerinin performansları ile ilgili tanıtım ve
kutlamaların yapılması bu aşamadaki ana işlerdendir. Ekip genişmesinde, bu beş aşama sıralı bir gelişim gösteriyor gibi olmasına rağmen, genelde böyle seyretmez. İki ya da daha fazla safhanın aynı anda olması sıkça görülür. Proje yöneticileri, bu safhaları anlamalı ve gerekli uygulamaları yaparak ekibin çalışmalarını düzenlemelidirler. Derleyen: Memet Özkan Yararlanılan kaynak: Bilişim Projeleri Yönetimi El Kitabı, Türkiye Bilişim derneği, Ağustos 1998
|